ข้อเสนอเพื่อการทำงานร่วมกันอย่างสร้างสรรค์ในคณะกรรมการประกันสังคม ต่อข้อเสนอเกี่ยวกับการเปิดเผยข้อมูลและการประชุมคณะกรรมการประกันสังคม

ดิฉันขอใช้โอกาสนี้แลกเปลี่ยนความเห็น  เราเชื่อมั่นว่าความโปร่งใส และการมีส่วนร่วมของประชาชน คือหัวใจสำคัญของการพัฒนาระบบประกันสังคมให้ก้าวหน้าอย่างยั่งยืน แต่ในขณะเดียวกันก็จำเป็นต้องรักษาสมดุลกับหลักธรรมาภิบาล ความรอบคอบ และความเป็นธรรมต่อทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง
ดิฉันขอแสดงความชื่นชมในเจตนารมณ์ของ ”ทีมประกันสังคมก้าวหน้า“ ที่มุ่งเน้นให้เกิดความโปร่งใส และการมีส่วนร่วมของประชาชน โดยเฉพาะในยุคที่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียให้ความสนใจต่อการดำเนินงานของกองทุนประกันสังคมมากขึ้น  การมีข้อเสนอเพื่อปรับปรุงระบบถือเป็น“พลังบวก” ที่ควรรับฟัง   อย่างไรก็ตาม ขอเสนอให้เราพิจารณาแนวทางเหล่านี้อย่างรอบคอบ ขอเสนอ หลักการ 3 ประการ คือ

 1. หลักการของการมีส่วนร่วมอย่างรับผิดชอบ

ดิฉันเห็นด้วยว่า ข้อมูลบางประเภท เช่น วาระการประชุม หรือข้อมูลเบื้องต้นบางประการ ควรเปิดเผยได้หากไม่มีผลกระทบต่อกระบวนการตัดสินใจหรือความลับทางราชการ โดยไม่จำเป็นต้องตีตรา “ห้ามเผยแพร่” ในทุกกรณี อย่างไรก็ดี การเผยแพร่ควรมีหลักเกณฑ์กลางที่ชัดเจน เพื่อไม่ให้เกิดความสับสนหรือการนำไปสื่อสารแบบไม่ครบถ้วน   แม้จะเป็นข้อมูลที่เป็นความจริง   แต่การที่ไม่ได้นำเสนอในภาพรวมให้ครบถ้วน  หยิบยกมาเพียงประเด็นที่ผู้นำเสนอให้ความสำคัญเป็นพิเศษ อาจจะทำให้ความเข้าใจของผู้รับฟังคลาดเคลื่อนได้ หากไม่ได้มองภาพรวมทั้งหมดรอบด้าน
 2. หลักการของการทำงานแบบคณะกรรมการอย่างเป็นทีม
การทำงานในฐานะกรรมการของคณะกรรมการประกันสังคม ซึ่งประกอบด้วยตัวแทนนายจ้าง ลูกจ้าง และผู้แทนจากภาครัฐ ควรเคารพซึ่งกันและกัน  แม้จะมีจุดยืนหรือมุมมองที่แตกต่าง จากประสบการณ์การรับรู้ข้อมูลที่ต่างกัน  ดิฉันในฐานะตัวแทนนายจ้างก็จะรับรู้ข้อมูลทางฝ่ายนายจ้าง  ขณะที่ผู้ประกันตนก็จะรับรู้ข้อมูลของผู้ประกันตน  เราไม่ได้ยืนคนละข้าง  เพียงแต่การได้รับข้อมูลมาจากประสบการณ์ของแต่ละฝ่ายอาจต่างกัน ซึ่งก็สามารถมานำมาอภิปราย หารือเพื่อหาข้อยุติได้    ดิฉันมั่นใจทุกฝ่ายล้วนมีเป้าหมายเดียวกัน คือ “การคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของผู้ประกันตน และการรักษาเสถียรภาพของกองทุนในระยะยาว”

ดังนั้น ขอเสนอว่าการเปิดเผยข้อมูล “การให้สัมภาษณ์หรือการนำเสนอข้อมูลผ่านสื่อสังคมออนไลน์ระหว่างที่กระบวนการหารือยังไม่สิ้นสุด ควรหลีกเลี่ยง”  เพื่อรักษาความเป็นทีม และไม่ให้การตัดสินใจของคณะกรรมการหรือความเข้าใจของสังคมถูกชี้นำโดยกระแสสื่อแทนที่จะยึดหลักการ เหตุผลและข้อมูล ข้อเท็จจริง  เพื่อให้กองทุนภายใต้การบริหารของบอร์ดชุดนี้เป็น “กองทุนประกันสังคมที่มั่นคง โปร่งใส และพร้อมดูแลผู้ประกันตนได้ในระยะยาว” 

 3. หลักของการเปลี่ยนแปลงอย่างมีขั้นตอน
การเปลี่ยนแปลงที่ดีควรมาพร้อมกับการออกแบบขั้นตอนที่ชัดเจน โปร่งใส และสามารถตรวจสอบได้ เห็นด้วยว่ากับข้อเสนอหลายข้อที่สามารถต่อยอดได้ เช่น การกำหนด Flowchart สำหรับการเสนอวาระ   หรือการจัดทำ Open Data ภายหลังมติที่ประชุมได้รับการรับรองแล้ว รวมทั้ง การเปิดเผยข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานของกองทุน เช่น วาระการประชุม รายงานการใช้จ่าย  เพราะสิ่งเหล่านี้ควรอยู่ในฐานะข้อมูลสาธารณะที่ช่วยเสริมสร้างความเชื่อมั่นของผู้ประกันตน แต่ดิฉันขอเสนอให้มี “ขอบเขตและขั้นตอน” ที่ชัดเจนว่าอะไรสามารถเปิดเผยได้ เมื่อใด โดยวิธีไหน  อยู่บนพื้นฐานของ “ข้อมูลที่ยืนยันได้” และ “มติร่วมของที่ประชุม” 
อนึ่ง  เสียงของกรรมการทุกฝ่าย รวมถึงความเห็นส่วนน้อย สมควรถูกเคารพและบันทึกไว้ในรายงานการประชุมอย่างครบถ้วน เพราะในระบบที่มีความเสี่ยงและความรับผิดชอบสูงเช่นนี้ ความเห็นของแต่ละท่านไม่เพียงแต่เป็นองค์ประกอบของการตัดสินใจเท่านั้น แต่ยังเป็นหลักฐานป้องกันตนเมื่อเกิดข้อกล่าวหาในอนาคตด้วย

ขอเสนอเพิ่มเติมว่า แทนที่จะดำเนินการเปลี่ยนแปลงทุกอย่างในทันที เราควรทำงานร่วมกันเพื่อร่างแนวทางกลางว่าด้วยการเปิดเผยข้อมูล การจัดการประชุม และการสื่อสารกับสาธารณะ ซึ่งจะเป็นประโยชน์ทั้งต่อความโปร่งใสและความเชื่อมั่นในระบบ

✅ ข้อเสนอเพื่อความสมดุล

อยากให้เราร่วมกันหาจุดสมดุลระหว่าง “ความโปร่งใส และ การคุ้มครองความรับผิดชอบของคณะกรรมการประกันสังคม และความรับผิดชอบรายบุคคล”
เราควรเริ่มจากจุดร่วมก่อน เช่น
 • การพิจารณาทบทวนแนวทางการประทับตราเอกสาร “ห้ามเผยแพร่” ให้มีเหตุผลมากขึ้น
 • การกำหนดหลักเกณฑ์กลางสำหรับการเผยแพร่รายงานประชุมหลังการรับรอง
 • การพัฒนาแนวทางการสื่อสารสาธารณะโดยอิงหลักความร่วมมือและความเคารพต่อกระบวนการประชุม

ส่วนเรื่องการเปิดรับความคิดเห็นจากภายนอก หรือประชาพิจารณ์ ซึ่งเข้าใจได้ถึงเจตนาส่งเสริมการมีส่วนร่วมที่มีค่าใช้จ่ายน้อยที่สุด   อย่างไรก็ตาม  การนำรายชื่อประชาชนมาสนับสนุนวาระหรือข้อเสนอใดข้อเสนอหนึ่ง อาจเป็นเครื่องมือที่ดีในบางระบบ แต่ในบริบทของกองทุนประกันสังคม ซึ่งมีมูลค่ามหาศาลและความซับซ้อนสูง จำนวนผู้ประกันตนทุกมาตราประมาณ 25 ล้านคน จำเป็นต้องพิจารณาอย่างรอบด้านว่าผู้แสดงความคิดเห็นเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจริง มีศักยภาพในการแสดงความคิดเห็นผ่านเทคโนโลยีสมัยใหม่หรือไม่ และมีความเข้าใจบริบทอย่างแท้จริงเพียงใด เราต้องมีระบบยืนยันตัวตนที่ชัดเจนก่อน เพื่อให้มั่นใจว่าเสียงที่เข้ามาเป็นของผู้มีส่วนได้เสียจริงๆ ไม่ใช่แค่กระแส  “อาจจะมีความเสี่ยงที่จะถูกมองว่าปลุกกระแสด้วยเหตุผลทางการเมือง ”

ท้ายที่สุด อยากให้คณะกรรมการทุกฝ่ายร่วมกันรักษา“ความไว้วางใจ”ซึ่งกันและกัน ในฐานะทีมที่มีจุดยืนร่วมกัน คือการคุ้มครองสิทธิผู้ประกันตนทุกคน และรักษาเสถียรภาพของกองทุนในระยะยาว เพื่อส่งมอบระบบประกันสังคมที่เข้มแข็ง โปร่งใส และยั่งยืนให้กับคนรุ่นหลัง

สิริวัน ร่มฉัตรทอง
กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
เลขาธิการสภาองค์การนายจ้างแห่งประเทศไทย